De lat voor bestuurdersaansprakelijkheid in België verschuift. Met Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek kunnen contractspartijen bestuurders vaker rechtstreeks aanspreken en is de keuze tussen contractueel en buitencontractueel verhaal verruimd. Wat betekent dat voor jou als bestuurder of raad van bestuur, wanneer ben je persoonlijk of hoofdelijk aansprakelijk en hoe beperk je het risico zonder beslissingskracht te verliezen? Hieronder vind je de essentie, praktische maatregelen en een beknopte FAQ.
Wat verandert er met Boek 6 BW voor bestuurders?
Boek 6 BW, in werking vanaf 2025, schaft de vroegere quasi-immuniteit van hulppersonen af. Concreet: ook wanneer jouw vennootschap een contract sloot, kan de contractspartij je als bestuurder persoonlijk aanspreken op buitencontractuele basis als er een fout, schade en oorzakelijk verband is. De drempel om een directe vordering op te starten zakt dus, zeker bij duidelijke beleids- of toezichtsfouten.
Daarbovenop verdwijnt het klassieke verbod op samenloop. De benadeelde kan strategisch kiezen tussen contractuele of buitencontractuele grondslag, afhankelijk van bijvoorbeeld verjaringstermijn, bewijsregels en het type schade dat recupereerbaar is. Dat verruimt het speelveld bij claims en vergroot de nood aan degelijk besluitvormingsdossier, heldere taakafbakening en tijdig escaleren bij risico’s.
Belangrijk voor raden van bestuur: de beoordelingsmarge blijft reëel – bestuurders mogen ondernemen in onzekerheid – maar vereist aantoonbare zorgvuldigheid. Documenteer dus alternatieven, risico-afwegingen, advies van experten en de reden om een piste wel of niet te volgen. Zo toon je bestuur zoals een normale, vooruitziende en zorgvuldige bestuurder. Overweeg strategisch advies voor de raad van bestuur om governance te versterken en aansprakelijkheidsrisico’s te beperken.
Wie kan je aanspreken en in welke hoedanigheid?
Meerdere actoren kunnen een bestuurder of de voltallige raad aanspreken, afhankelijk van de fout en het nadeel. Denk aan de vennootschap zelf (interne aansprakelijkheid), aandeelhouders en schuldeisers, contractspartijen en andere derden, maar ook (overheids)instanties zoals de fiscus of toezichthouders bij specifieke overtredingen. Niet enkel statutair benoemde bestuurders lopen risico: wie feitelijk het beleid bepaalt of uitvoert, kan als feitelijk bestuurder worden aangesproken.
In collegiale organen geldt in principe hoofdelijke aansprakelijkheid voor collegiale fouten. Je kan je risico beperken door tijdig en concreet te waarschuwen, je standpunt te laten notuleren en – indien nodig – je te distantiëren van de besluitvorming. Passiviteit is zelden een verdedigingslijn.
Voor welke fouten kan de raad van bestuur aansprakelijk zijn?
Bestuursfouten en inbreuken op wet of statuten
Het gaat om schendingen van de zorgvuldigheidsnorm of van wettelijke en statutaire verplichtingen. Voorbeelden zijn het laattijdig neerleggen van de jaarrekening, gebrekkig intern controlesysteem, het negeren van waarschuwingen van audit of risk, foutieve informatieverstrekking aan aandeelhouders of het zonder bevoegdheid aangaan van verbintenissen. Zowel actieve handelingen als nalatigheden kunnen een fout uitmaken.
Kennelijk grove fout, faillissement en wrongful trading
Bij faillissement kan een kennelijk grove fout die heeft bijgedragen tot het faillissement leiden tot verregaande aansprakelijkheid. Wrongful trading speelt wanneer je, terwijl redding niet realistisch is, toch de onderneming blijft voortzetten en de schuldenpositie verergert. Signalen zijn onder meer structurele wanbetaling, geen realistisch herstelplan en het negeren van professionele adviezen. In zulke context is snel ingrijpen, desnoods met externe expertise, cruciaal.
Buitencontractuele fouten tegenover derden
Naast interne tekortkomingen kunnen bestuurders persoonlijk aangesproken worden voor onrechtmatige daden jegens derden, zoals misleidende verklaringen, oneerlijke marktpraktijken, misbruik van vennootschapsgoederen of schending van intellectuele eigendomsrechten. Boek 6 BW vergemakkelijkt zulke rechtstreekse vorderingen, ook als er een onderliggend contract met de vennootschap bestaat.
Bescherming en praktische aanpak voor raden van bestuur
Je risico beperken start bij professionele governance en eindigt bij snelle, goed gedocumenteerde beslissingen. Deze maatregelen werken in de praktijk:
- Zorgvuldige besluitvorming: bereid beslissingen met scenario’s, sensitiviteitsanalyses en externe adviezen. Leg alternatieven, risico’s en afwegingen vast in de board papers en in de notulen.
- Heldere taakverdeling en mandaten: bak af wie waarvoor bevoegd is en documenteer delegaties. Voorkom dat feitelijke bestuurdersrollen ontstaan zonder toezicht of verslaggeving. Zie ook de optimale samenstelling van de raad van bestuur in kmo’s.
- Collegiaal bestuur en distantiëring: kaart fouten tijdig aan, laat je minderheidsstandpunt notuleren en neem, indien nodig, afstand van de uitvoering. Volg op met een remediëringsplan.
- Contractuele bescherming: voorzie vrijwarings- en exoneratieclausules waar toelaatbaar, escalatie- en auditrechten bij key leveranciers en duidelijke informatieverplichtingen richting bestuur.
- D&O-verzekering actualiseren: stem de polis af op jouw risicoprofiel, groepstructuur en de impact van Boek 6 BW. Let op uitsluitingen rond opzet, boetes en kennelijk grove fout en op dekkingen voor onderzoeks- en verdedigingskosten.
- Cap benutten en uitzonderingen vermijden: ken de toepasselijke aansprakelijkheidsplafonds en check of jouw gedragingen niet in een uitzonderingscategorie vallen. Herhaaldelijke lichte fouten of opzettelijke schendingen doorbreken de bescherming.
- Financiële bewaking en early warning: stel cash- en convenantbewaking in, activeer time-to-act triggers en houd een herstel- of afbouwpad klaar om wrongful trading te vermijden.
- Kritieke dossiers aanpakken met externe slagkracht: zet bij complexe of terugkerende problemen tijdelijke gespecialiseerde teams in om snel te stabiliseren en te remediëren. Bekijk ook slagvaardig bestuur en bedrijfsomkadering voor een pragmatische aanpak.
House of Boards ondersteunt je hierbij pragmatisch en flexibel. Met Company Monitoring krijg je een doorlopende boardscreening en maandelijkse advisering. Daarnaast bieden we bestuursoplossingen die structuur en aansprakelijkheidsbeheersing ondersteunen. En met Capital Investment verken je de beste financieringsmix om je strategische opties te verbreden.
Cap op bestuurdersaansprakelijkheid volgens het WVV
Het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen voorziet een aansprakelijkheidsplafond voor bestuurders, met drempels die variëren naar gelang de grootte van de vennootschap. Dat plafond geldt in principe voor lichte fouten in de uitoefening van het mandaat en wil voorspelbaarheid bieden. Let wel: het is geen vrijgeleide en geldt niet in alle gevallen.
- Typische uitzonderingen op de cap: opzet of bedrog, kennelijk grove fout, herhaaldelijke lichte fout en lichamelijke schade. Ook administratieve of strafrechtelijke boetes vallen er niet onder.
- Contractuele afwijkingen of persoonlijke zekerheden kunnen je bescherming ondermijnen. Wees spaarzaam met persoonlijke garanties en laat je juridisch begeleiden bij clausules die jouw persoonlijke aansprakelijkheid kunnen uitbreiden.
Veelgestelde vragen
Wat is de aansprakelijkheid van de raad van bestuur?
De raad van bestuur draagt het hoogste toezicht- en beleidsorgaan van de vennootschap. Bij schending van de zorgvuldigheidsnorm of van wet- en statutaire plichten kan de raad – en de individuele leden – aansprakelijk zijn voor de daardoor veroorzaakte schade. Dat kan gaan om interne schade aan de vennootschap of om schade van derden die rechtstreeks vorderen op basis van Boek 6 BW. Lees ook de taken en verantwoordelijkheden van de raad van bestuur.
Is een bestuur hoofdelijk aansprakelijk?
In collegiale organen zijn bestuurders in principe hoofdelijk aansprakelijk voor collegiale fouten. Je kan je onttrekken aan die hoofdelijke aansprakelijkheid wanneer je tijdig en concreet hebt gewaarschuwd, je afwijkend standpunt correct is genotuleerd en je, waar passend, hebt getracht de fout te voorkomen of te herstellen. Louter afwezig zijn volstaat niet.
Kan een feitelijke bestuurder aansprakelijk worden gesteld?
Ja. Wie de facto het beleid mee bepaalt of uitvoert zonder formele benoeming kan als feitelijk bestuurder worden beschouwd en op dezelfde basis worden aangesproken. Denk aan een dominante aandeelhouder, adviseur of manager die bestuursbeslissingen stuurt zonder mandaat. Duidelijke rolafbakening en rapportering beperken dit risico.
Wanneer wordt verderzetten van activiteiten wrongful trading?
Wanneer je weet of had moeten weten dat geen realistisch pad meer bestaat om de onderneming te redden en je toch blijft voortdoen waardoor de schuldenpositie verslechtert. Signalen zijn onder meer blijvende negatieve cashflow, wegvallende financiering en het negeren van hersteladviezen. Stop tijdig de schade, documenteer je analyse en zoek meteen gespecialiseerde hulp.
Wil je je aansprakelijkheidsrisico’s onder controle krijgen met tastbare resultaten op korte termijn? Neem contact op met House of Boards voor een snelle intake en gerichte inzet via Company Monitoring, onze bestuursoplossingen of gerichte interventies in kritieke dossiers.
